Tag Archives: Sare Sozialak

Sare sozialen sukarra Sestaon

2014(e)ko maiatzak 3 18:48 / / Txopi

Pasa den azaroan hitzaldi bat eman nuen Sestaoko Txirbilenea kulturgunean eta erabili nuen aurkezpeneko fitxategiak webgune honetan deskargagarri utzi banituen ere, artikulu baten bidez beraien berri ematea egiteke neukan. Hitzaldia ematearen arrazoia 2013ko Hackmeeting-a bertan ospatu zela da. Hackmeeting horretan, urtero bezala, hainbat hitzaldi eta tailer interesgarri izan ziren, hainbat modutan teknologia eta politika (hacktibismoa) uztartuz.

“Sare sozialen sukarra eta kontsumo gizartea” izenburuarekin eman nuen hitzalditxo horretan azaldu nuenez, sare sozialek alde onak eta txarrak dituzte, gizakiak sortutako teknologia guztiek bezala, eta horiek labur-labur azaltzeaz gain, tresna hauen aurrean hiru jarrera edo bide har daitezkeela azaldu nuen:

orga

Aurkezpenak hamaika esteka ditu interesa duen orori informazio gehiago lortzen laguntzeko. Beraz, ez izan zalantza izpirik eta deskargatu itzazu zuretzat egin ditut eta!

20131102SareSozialenSukarra.pdf (5,2 MB)

20131102SareSozialenSukarra.odp (9,0 MB)

/ Etiketatua: hackmeeting, hacktibismoa, hitzaldia, ludismoa, sare sozialak, sestao, txirbilenea

Sare sozialen sukarra Donostian

2013(e)ko maiatzak 18 14:22 / Iruzkin 1 / Txopi

Datorren asteartean, arratsaldeko zazpiretan, Donostiako Kortxenea gaztetxean, “Sare sozialen sukarra eta kontsumo gizartea” izeneko hitzaldi bat emango dut.

orga

Gizarte mugimenduen aldetik, gai honen inguruko hausnarketa bat ezinbestekoa dela uste dut. Ez hori bakarrik, nire iritziz, gizarte osoaren aldetik ere, sare sozial korporatiboekiko hausnarketa kritiko bat ere premiazkoa da. Bizi dugun dinamika alienatzaileaz jabetzea ezinbestekoa da estrategia askatzaileak sortu ahal izateko.

Informazio gehiago AHT-ren Aurkako Asanbladaren blogean. Baita maiatzaren 20an, astelehena, arratsaldeko zortziretan, Antxeta Irratiko Txingurri Hotsak saioan Bea Aranaren eskutik emitituko den elkarrizketan eta maiatzaren 21ean, asteartea, Berria egunkarian Edu Lartzaguneren eskutik argitaratuko den elkarrizketan.

Hitzaldia ospatutakoan, erabilitako materiala hemen argitaratuko dut.

Aldaketa (2013/05/21): Berriako elkarrizketara esteka gehitu dut.

Aldaketa (2013/05/22): Hogei lagun inguru bildu ginen gaztetxean eta hitzaldiaren ondorengo eztabaidan nahiko luzatu ginen. Gustura egon ginelakoan nago Hitzaldiko ahotsa grabatu zen baina ez dakit, ez noiz, ez nola argitaratuko den. Hau da erabili nuen aurkezpena:

20130521SareSozialenSukarra.pdf (7,8 MB)

20130521SareSozialenSukarra.odp (4,5 MB)

Aldaketa (2013/06/13): Antxetako elkarrizketako audiora esteka gehitu dut. Beno, zuzenago esanda, egun hartako saioko grabaziora, beste eduki batzuekin batera hitzaldiko elkarrizketa dagoelarik. Eskerrik asko ZialdoKA-ri informazioagatik! Saio osotik elkarrizketaren zatitxoa hemen usten dut eskuragarri:

2013-06-01-txingurri-hotsak-txopi.mp3 (13,8 MB)

/ Etiketatua: AHTez, antxeta, berria, donostia, hitzaldia, sare sozialak

Sare sozial libreak

2010(e)ko maiatzak 2 20:17 / Txopi

Erabiltzaileek gidaturiko Interneteko sare sozial berriak.

sare sozial burujabeak
Irudi originala

Berton idatzi nuen aurreko artikuluan, sare sozial digitalei buruz jardun nuen, azkenaldian puri-purian dauden webgune gehienen atzean enpresa bihozgabeak daudela erakutsiz: Facebook, Twitter, Youtube, Flickr, MySpace, SlideShare, Gmail eta abar. Webgune komertzial guzti hauek publizitate iragarkiak sartzen dituzte beren edukietan eta hainbeste erabiltzaile erakartzea lortzen dutenez (ehunka milioi, hauetako bakoitzak), diru asko mugitzen dute. Kontua da webgune famatu horiek guztiek erakusten dituzten eduki mordoak ez dituztela, egunkariek eta beste webgune askok egiten duten bezala, beraiek sortu eta prestatzen. Hirugarrenei erositakoak ere ez dira. Guk geuk, erabiltzaileok, doan ematen dizkiegu. Beraiek azpiegitura jarri eta guk egiten dugu gainerako guztia.

Horrez gain, enpresa hauek, erabiltzaileekin zorretan daudela-edo pentsatu beharrean, kontrakoa uste dute; gure edukiak argitaratzeko eta zabaltzeko aukera doan ematen digutenez, gu gaude zorretan haiekin. Horregatik, sare sozial digital gehienetan, erabiltzaileak oso gaizki tratatzen dituzte: erabiltzaileek jasan ditzaketen iragarki guztiak txertatzen dituzte, zerbitzuaren iraupenari edo kalitateari buruz inolako bermerik ez dute ematen, erabiltzaileen pribatutasunari inolako jaramonik ez diote egiten, erabiltzaileen lanak beraiek nahi bezala argitaratzeko eta saltzeko eskubidea dute, zerbitzuaren baldintzak edozein momentutan aldatzen dituzte erabiltzaileei baimenik eskatu gabe eta aldaketaren ondoren jakinarazi gabe, eta beste hainbat gehiegikeria.

Guk ere badugu errua

Eta bitartean gu, erabiltzaileok, haurrei gozokiak ematen dizkietenean bezala, txundituta gaude sare sozialen aukerekin. Gure burua engainatzen uzten diegu. Beste edozein zerbitzutan gutxieneko baldintza gisa jotzen ditugunak (datu pribatuen kudeaketa zorrotza, egile eskubideak geuk kudeatzea eta abar) ahaztu egiten zaizkigu sare sozial digitaletan. Eta zein da irtenbidea? Sare sozial digitalik ez erabiltzea?

Sare sozial ezagunenak enpresek sortu eta zuzentzen dituzte, eta beren helburu nagusia, jakina denez, etekin ekonomikoak ateratzea da, eta kitto; ez erabiltzailearen pribatutasuna eta gainontzeko eskubideak bermatzea. Alderantziz, webgune komertzial hauek egileen jardunaz bizi direnez, erabiltzaileengandik zenbat eta etekin gehiago atera, orduan eta hobeto. Enpresa hauek badakite sare sozialek «dei efektua» dutela eta behin sarea garatzen hasita oso zaila dela erabiltzaileen lagunak eta ezagunak sarean ez jaustea.

Ironikoa bada ere, jendeak pozarren eraikitzen dituen sare horiek (Messengerren lagunak metatuz, Facebook bitartez sarean sartzeko gonbidapenak bidaliz, ekitaldien jarraipenak egiteko Twiterren etiketak sortuz…) gero eta gehiago lotzen dute sare horietara. Nola erabiliko dut mezularitza librerako Jabber kontu bat, lagun guztiak Messengerren badaude? Zertarako idatziko dut Identi.ca microblogging sistema librean, jendeak Twitter-en esaten direnak baino ez baditu begiratzen? Zertarako inbertituko ditut orduak Elgg sistema librean dabilen webgune batean edukiak sartzen, jende guztia Facebook-en badabil eta talde guztiak bertan sortzen badira?

Arrazoia oso erraza da. Erraza bezaina sakona: sare sozial libreek erabiltzailea dutelako lehentasun, ez etekin ekonomikoak ateratzea. Gaur egun hain arrakastatsua den software librea bezala, jendeak jendearentzat sortutako eta garatutako sare sozialak behar ditugu. Federazioari esker, erabiltzaileak lotzen ez dituzten sare sozial libreak. Erabiltzaileei beren pribatutasuna ondo kudeatzen laguntzen dieten sare sozial libreak; ez, ordea, erabiltzaileen ezjakintasuna enpresarentzat onuragarria den “dei efektua” handitzeko erabiltzen dutenak. Jasotako eduki guztien eskubideak (argazkiak, bideoak eta abar) era malguan kudeatzen uzten duten sare sozial libreak; ez ezkutuan haiez profitatzen direnak. Erabiltzaileei beren datuak webgunetik norberaren ordenagailuan era erosoan kopiatzeko aukera ematen duten sare sozial libreak; ez, sindikazioaren bitartez beste webgunetatik dena hartzeko gai direnak, baina trukean ezertxo ere ematen ez dutenak. Laburbilduz, erabiltzaileei hamaika amarru egin beharrean, erabiltzaileak benetan zaintzen dituzten sare sozial libreak. Bada, ordea, gauza horiek guztiak egiten dituen sare sozial digitalik?

Bai, egon badaude, baina ez dira hain ezagunak eta atzean enpresa boteretsurik ez dutenez, beste abiadura batera garatzen dira. Beraz, sare sozial komertzial ezagun batek funtzionalitate edo aukera berri bat, goxoki bat balitz bezala, eskaintzen digunean, aukera hori guretzat onuragarria den ala ez, eta benetan beharrezkoa dugun, galdetu behar diogu gure buruari. Horrela ez bada, paso egin behar dugu. Gu tentatzeko diseinatua izan den goxoki horri uko egin behar diogu. Jabedun softwarearekin eta software librearekin gauza bera gertatzen da. Jende askok software librearen alde egin duenez, programa horiek hazi eta heldu egin dira, eta, gero eta sarriago, jabedun programak baino hobeak izaten dira. Gaur egun Firefox, OpenOffice, Ubuntu eta punta-puntako beste hainbat software libre bikain gozatzen baditugu, urteetan jendeak haien aldeko apustua egin duelako da. Sare sozial libreekin gauza bera gertatzen da.

Zuretzat hobea zein den erabaki behar duzu eta bere aldeko apustua egin, sistema hori erabiliz, zabalduz, itzultzen lagunduz, beste erabiltzaileen galderak erantzuten saiatuz… Pixkanaka apustu horren onurak batuko dituzu: lehen ez zenituen aukerak gozatuko dituzu, askeagoa izango zara, sarea indartuz zure lagun eta ezagunak askeagoak izaten lagunduko duzu… Sare sozial komertzialekin gertatzen denaren kontrako emaitzak lortuko dituzu. Horregatik aldaketa guztiek lan egin beharra suposatzen dutelako, lan hori egitea merezi duela uste dut.

Softwarea eta zerbitzua

Jarraitu aurretik, Interneteko sare sozial bat librea izatea zer den hobeto azaltzen saiatuko naiz. Izan ere, sare libre bat ez da software librea erabiltzen duen webgune bat. Sare sozial hori software librean oinarrituta egotea, zalantzarik gabe, oso gauza ona da, baina ez da baldintza bakarra. Sare sozial bat aztertzean, erabiltzen duen softwarea nolakoa den kontuan izan behar dugu (Affero GPL lizentziaduna bada, adibidez, webgune berdin-berdin bat guk geuk sor dezakegula bermatuta dago), baita eskaintzen duen zerbitzuak nolako baldintzak ematen dituen ere (ToS, EULA edo besterik gabe, zerbitzuaren baldintzak). Izan ere, sare sozialak sortzeko balio duen software libre bat erabiltzea ez da oztopo, inongo enpresarentzat, gainontzeko ezaugarrietan erabiltzaileak oso txarto tratatzeko.

Beraz, zer da sare sozial digital bat librea izatea? Erabiltzaileen eskubideak errespetatu eta defendatzen dituena; hau da, software librea, estandar irekiak, erabiltzaileak bere datuen kontrola izatea, erabiltzailea beste sare, software edo webgune batera joatea ahalbidetzea eta horretarako erraztasunak ematea, erabiltzaileen datu pribatuetan oinarrituta edota haien jardunaren arabera (landutako gaiak, parte hartutako taldeak, haiekin harremana duten erabiltzaileak…) sailkapenik ez egitea, sarean sartzen dituzten datuen zabaltze maila kudeatzeko erraztasunak ematea, nahi izanez gero anonimotasunaz eta pseudonimotasunaz baliatzeko aukera ematea, eta abar.

Sare sozial libreen ezaugarriak gero eta gehiago betetzen dituzten software edota zerbitzuetako batzuk ondokoak dira: Jabber bat-bateko mezularitza (Messengerren baliokidea), Ekiga SIP bezeroa (Skypen baliokidea), Elgg sistema (Facebook-en ordezkoa), Indeti.ca webgunea eta StatusNet softwarea (Twitter-en baliokidea).

Sare sozial libreak sortzen dituzten software edota zerbitzu gehiago ere badira. Batzuk ezagunak dira: Emule eta Bittorrent P2P bezeroak (ez dute baliokiderik), WikiMedia softwarea eta Wikipedia webgunea (ez dute baliokiderik). Beste batzuk, berriz, ez dira hain ezagunak eta sare sozial komertzialetan (agian, horregatik?) ez da haien baliokiderik agertu: Riseup webguneko Crabgrass proiektua, Pinax, N-1, Kune, GNU Social, Lorea, Diaspora eta abar.

Aipatu ditudan proiektuetako zenbait oso garatuta daude eta prest daude guk erabil ditzagun; sare sozial komertzialetatik noiz askatutako zain daude. Beste proiektu batzuk, ordea, ez dira hain helduak, baina sare sozial askeak eta askatzaileak sortzeko baliagarriak dira, eta horregatik haietara gerturatzeko eta haien aldeko apustua egiteko gonbidapena egin nahi dizut. Aurrera!

Argitaraketa: Artikulu hau GARA egunkariko GAUR8 larunbateko gehigarrirako prestatu nuen eta 2009ko urriaren 23an argitaratu zen.

Informazio gehiago:

Aldaketa (2010/05/06): Diaspora proiektuari buruzko esteka bi gehitu ditut.

Erlaziodun artikuluak:

Sare sozial digitalak

/ Etiketatua: agpl, crabgrass, daisychain, ekiga, elgg, gara, gaur8, identi.ca, jabber, kune, n-1, pinax, sare sozialak, statusnet

Sare sozial digitalak

2010(e)ko maiatzak 2 20:06 / Iruzkin 1 / Txopi

Facebook, Twitter, Youtube eta abarren amarruak.

Irudi originala

Interneten ibiltzen bazara, dagoeneko entzunda izango duzu sare sozial digital bat baino gehiagoren izena: Hotmail eta Terra web bitartez e-posta mezuak kudeatzeko, Microsoft Messenger eta Yahoo Messenger txateatzeko, Youtube eta Vimeo bideoak partekatzeko, Flikr eta deviantART argazkiak eta irudiak partekatzeko, Last.fm musika elkar gomendatzeko, Slideshare aurkezpenak partekatzeko, Blogspot eta Blogger blogak sortzeko, Wikispaces wikiak sortzeko, del.ici.us estekak partekatzeko, Digg eta Meneame albisteak partekatzeko, Twitter mikroblogak sortzeko, Facebook eta MySpace lagunekin harremanak mantentzeko… Zerrenda amaigabea da. Google enpresa boteretsuak dituen zerbitzu edo aplikazioetako askok ere, erabiltzaileen artean sare sozialak sortzen dituzte: Google Docs, Google Groups, Gmail, Google Talk, Google Calendar eta beste batzuk.

Euskaraz hitz egiten duten sare sozial digitalak ere badira: Euskalerria, EuskalTube, Argazkiak, Blogari, Mundua, Goiena, Bildu, Zabaldu, Txioka, Nirebloga, Nirudia, Nirewiki, NireTV…

Salbuespen txikiren batzuk badira ere, erabiltzaileak beraien artean sareak eraikitzera bultzatzen dituzten webgune handi guztien atzean, gaur egun, enpresak daude, eta hori da arazo nagusien jatorria. Enpresa hauek, beraien baliabideak (ordenagailuak, disko gogorrak, teknikariak, Interneteko konexioa eta abar) ezeren truke jartzen dituzte ustez. Baina benetan al da ezeren truke? Noski ezetz. Hala ere, sare sozialen arduradunak diren enpresek gugandik etekinak nondik ateratzen dituzten edo aterako dituzten azaltzen ez dutenez, zaila da egiten ari diren amarrua antzematea.

Publizitatea

Enpresak, azken finean, enpresak dira eta beraien helburu nagusia (bakarra esango nuke), etekin ekonomikoak ateratzea da. Kitto. Horretan denok ados egongo garelakoan nago. Baina nola lortzen dituzte etekinak, guri hainbat eta hainbat zerbitzu doan emanez? Ba batez ere publizitatearen bitartez. Aipatutako webgune gehienek (guztiek ez bada), iragarkiak dituzte. Erabiltzaileen ehuneko oso txiki batek klikatzen ditu iragarkiak, baina honelako webguneek erabiltzaileak metatzeko duten joerari esker, ehuneko txiki horrekin ere diru dezente mugitzea lortzen dute. Sare sozial batzuek lortu dituzten erabiltzaile kopuruak benetan ikusgarriak dira: Twitter sareak 100 milioi, Hotmailek 100 milioi, Youtubek Ameriketako Estatu Batuetan bakarrik 120 milioi, Microsoft Messengerrek 330 milioi, Yahoo Mesengerrek Japonian bakarrik 100 milio, Facebook-ek 300 milioi egin berri ditu. Iragarkiz josita dauden produktu eta web orrialde horietan dabilen hainbeste jende izanik, marketin kanpainak egiten dituzten enpresek dirutzak ordaintzen dituzte leku horietan iragarkiak jartzeagatik.

Twitter eta Facebook sare sozialek jakitera eman berri dutenez, iragarki komertzialak nonahi ager daitezke, baita gure edukien barruan ere. Youtubeko bideoek adibidez aspalditik dute publizitatea. Eta konturatu beharra dugu webgune moderno hauen publizitatea beste mota batekoa dela, egunkarien eta abarren webgunetan ere iragarkiak izan arren, leku horietan edukiak lantzen baitituzte. Sare sozialetan, aldiz, guk geuk sortzen ditugu edukiak, eta atzean dauden enpresek zerbitzari batzuk eta teknikari batzuk besterik ez dituzte jarri behar.

Pribatutasuna

“Eta zer? Zein da arazoa?”, galdetuko du batek baino gehiagok. “Iragarkiren bat edo beste ikustearen truke zerbitzu horiek izatea tratu egokia iruditzen zait”, gaineratuko du. Arazoa erabiltzaileok galtzen dugun bakarra hori dela uste dugun bitartean, enpresa hauek askoz harago joaten direla da. Adibidez, marketin munduan hainbeste eskertzen diren jende profilak sor ditzakete. Erabiltzaileek webgunearen bidez kudeatzen dituzten datu guztiak eskura dituztenez, profilen arabera sailka ditzakete erabiltzaileak enpresa mota jakin batzuen iragarkiak ikus ditzaten. Nire lagun bat surf zalea da eta bere Gmaileko kontu pertsonalean surf hitza aipatzen duten mezu dezente jaso eta idazten ditu. Hori dela eta, Gmailen surf produktuei buruzko iragarki mordoa ikusten ditu. Googlek berak jaso eta bidaltzen dituen mezu guztiak dauzka eta bere pribatutasuna urratu arren, datu horiekin etekin ekonomikoak jasotzeko beharrezko deritzona egiten du.

Datuen eskubideak

“Eta zer? Zein da arazoa? Pertsonalizatutako iragarkiak ikustea ez da hain txarra”, gaineratuko du berriz ere batek baino gehiagok. Kontua honakoa da: enpresak enpresak dira eta publizitatea bidaltzetik askoz haratago ere joaten dira. Askok ez badakite ere, hain modan dauden sare sozial askotan, sartzen ditugun argazki, bideo, testu eta abarrak, pertsonalak izan ala ez, atzean dauden enpresa horiek etorkizunean erabili ahal izateko gordetzen dituzte. Twitter, Facebook eta Youtube-k adibidez, hori egiten dute. Egiten dituzun eta bidaltzen dituzun argazki eta bideoen jabea zu zeu zara, baina enpresari informazio hori nahi duen bezala erabiltzeko baimena ematen diozu: publikoki argitaratzeko, saltzeko, aldatzeko, eta abar. Hori egokia iruditzen zaio inori?

Zerbitzuen baldintzak

Aipatutako gehiegikeriak, zerbitzu hauek doan eskaintzen direlako onartzen ditugu eta enpresek hori badakite. Baina, zoritxarrez, sare sozial gehienen atzean dauden enpresak oraindik haratago joaten dira. Erabiltzaileak webgunean izena ematen duenean, zerbitzuaren baldintzak onartu behar ditu, hau da, End User License Agreement (EULA) eta Terms of Service (ToS) delakoak. Baldintza horiekin ados ez egotekotan ezin duzu sare sozial hori erabili eta kitto. Erabiltzaileen gehiengoak testu legal eta aspergarri hauek irakurri ere ez ditu egiten; horrenbestez, zein baldintzatan sartu den ulertu ere egin gabe erabiltzen du webgunea.

Twitter, Facebook, Youtube eta Flickr zerbitzuen baldintzak, adibidez, gauza askotan berdintsuak dira: zure datu batzuk edo guztiak edozein momentutan ezaba ditzaketela diote. Baita zure kontu osoa ezabatu ere, zuri inolako azalpenik eman gabe. Zure datuen segurtasuna ziurtatzen ez dutela diote, zure datuak lapurtzen badizkizute edo inork zure pribatutasuna urratzen badu (beraiek ez direnean, ulertzen da), inolako erantzukizunik ez dutela esaten dute. Zerbitzua bera txarto badabil edo bat-batean nahi duten denboran zehar eteten badute, egin dezaketela diote, baita erabiltzailea horrekin ados dagoela ere. Flickr zerbitzuak ordainduta irudi eta argazki gehiago gordetzea ahalbidetzen du, baina aipatutako beste baldintzetan ez du inolako bermerik ematen.

Hori guztia gutxi balitz, Twitter, Facebook, Youtube eta Flickr zerbitzuek beraien baldintzetan baldintza horiek edozein momentutan alda ditzaketela diote, erabiltzaileei baimenik eskatu gabe eta aldatu ondoren inolako jakinarazpenik egin beharrik gabe. Hau da, sudur puntan jartzen zaien guztia egin dezakete eta, baten bat ados ez badago, joan dadila. Facebook eta Twitter sare sozialek hori egin dute, baina jada hainbeste lagun egin dituzten erabiltzaileei kosta egingo zaie beste nonbaitera joatea, eta atzean dauden enpresek badakite hori.

Facebook sare sozialak, nahiz eta erabiltzaileak joatea erabaki, datuak betirako gordetzeko baimena ere hartzen du zerbitzuaren baldintzetan azaldu bezala. Baldintza hauetako asko munduko hainbat lekutako legeriekin talkan daude, baina sare sozial hauek aberrien mugak ezagutzen ez dituztenez, maila internazionalean dauden hutsune legalez profitatzen dira. Facebook ezaguna, beste behin, haratago joaten da bere zerbitzu baldintzetan: erabiltzaileak inolako kexarik aurkeztu nahi izatekotan, Kalifornian egitera behartzen du, beste edonongo erakunde legal erabiltzera uko eginez.

Ikus daitekeenez, lotsagarrikeria mordoa. Azken finean, puri-purian dauden kolorez betetako webguneak ez balira, inolaz ere onartuko ez genituzkeen baldintzak dituzten zerbitzuak dira helburu komertzialdun sare sozialak. Eta sare efektua gero eta gehiago indartzen dute, ez bakarrik gizakiok sare sozialak sortzeko joera daukagulako, baizik eta joera hori dela eta sarera itsatsi egiten garelako. Bestela, zergatik erabili gero eta publizitate gehiago duen Twitter eta ez Identi.ca? Zergatik erabili iragarkiz jositako Messenger, Jabber bezalako aukera libreak badaude? Ba zerbitzu hauetan lagunen sareak sortzen ditugulako eta gero bertara lotuta geratzen garelako. Horregatik ez dago erabiltzaileak leku batetik bestera migratzeko benetako aukerarik. Horregatik ez dago zerbitzu desberdinak federatzeko aukerarik. Sare sozial komertzialek guk beraientzako edukiak sortzen eta jasan ditzakegun iragarki guztiak ikusten jarraitzea nahi dutelako.

Gomendioak

Gehiegikeria hauen guztien aurrean bi gauza egitea gomendatzen dut. Lehen gomendioa, sare sozial digital hauen ordez sare sozial libreak erabiltzea da. Sare mota hauek nolakoak diren eta zeintzuk existitzen diren datorren artikuluan azalduko dut. Bigarren gomendioa, aditu askok ematen dutena, leku hauetan publikoa ez den informaziorik ez jartzea da. Baina bigarren gomendio hau nahiko txepela iruditzen zait, kasu askotan, denetan ez bada, zure lagun eta ezagunekin sare hauen bitartez dituzun harremanetan informazio pribatua barra-barra helarazten baita (jai bateko argazkiak, gai jakin bati buruz duzun iritzia, norekin erlazionatzen zaren eta zein erlazio mota duzun, eta abar). Zure datu pribatuak benetan pribatuak izaten jarraitzea nahi baduzu, argi dago, hobeto duzu helburu komertzialak dituzten sare sozial digital hauek guztiak ez erabiltzea, alternatiba egokiak zeintzuk diren jakin arte behintzat.

Argitaraketa: Artikulu hau GARA egunkariko GAUR8 larunbateko gehigarrirako prestatu nuen eta 2009ko urriaren 2an argitaratu zen.

Informazio gehiago:

Erlaziodun artikuluak:

Sare sozial libreak

/ Etiketatua: facebook, flickr, gara, gaur8, myspace, sare sozialak, twitter, youtube

Tresna teknopolitikoak

2010(e)ko apirilak 3 20:01 / / Txopi

abildua bonba
Irudi originala

Gaur tresna teknopolitikoei buruz hitz egingo dut, hau da, helburu politikoak aurrera ateratzeko balio duten programa eta gailu teknologikoei buruz. Hori esatea eta ezer ez esatea ia berdina da, edozein tresnak balio baitezake helburu politikoentzako. Hala ere, badira gizarte mugimenduek beraien jardunean dezente erabili dituzten eta erabiltzen dituzten teknologia batzuk. Baita helburu politikoekin sortuak izan diren tresnak ere eta, batzuekin eta besteekin, errepaso txiki bat egin nahi dut.

Orain arte

Denboran atzera begiratzen baldin badugu, energia nuklearraren aurkako aktibista batek, Phil Zimmermann estatubatuarrak, 1990eko hamarkadaren hasieran sortutako PGP (Pretty Goog Privacy) programa nabarmentzen da. Informatikari gazte honek, jendeak ordenagailuen bitartez pribatutasunez hitz egitea ahalbidetu zuen, e-mailak eta fitxategiak matematikoki zifratzen zituen programa bat sortuz. PGP delakoak, gako publikodun kriptografia modernoa erabiltzen du eta teknologia hau hain da boteretsua, igortzailea edo jasotzailea ez den inortxok ezin dituela edukiak baimenik gabe eskuratu.

Gaur egun harrigarria iruditu badaiteke ere (edo ez), Ameriketako Estatu Batuetako gobernuak PGP programa “arma” bat bezala sailkatu zuen eta Zimmermannen aurka egin zuen. Baina Zimmermann ez zen kikildu eta adierazpen askatasuna eta komunikazioen pribatutasuna defendatzen jarraitu zuen. Arazo legalak izan zituen urte luzez eta espetxeratua izateko arriskuan ere egon zen. Baina, azkenean, garaile atera zen eta gaur egun gako publikodun kriptografia asko hedatu da. Kutxazain bat edo telefono mugikor bat erabiltzen dugunean adibidez, teknologia hau erabiltzen ari gara.

Batek baino gehiagok PGP programa entzuna izango du, ETAk erabiltzen ~~baitu~~ bait zuen. Hedabide korporatiboek, sortu zenetik, programa honen aurka eta kriptografiaren aurka hitz egin dute behin eta berriz, teknologia hau merkataritza elektronikoaren zutabea dela ahazten bazaie ere. Enpresa multinazional batek PGPren garapena egiten zuen enpresa erosi zuenean, Zimmermannek enpresa utzi eta software librearen aldeko apustua egin zuen, gaur egun jende gehienak GnuPG zifratze programa librea erabiltzen duelarik. Orain dela hamarkada batzuk, gizarte mugimenduak, Internet bera gorpuztu aurretik ere, BBSak eta Newsgroup taldeak erabiltzen hasi ziren beraien barne koordinaziorako.

Geroztik hona, zenbatezinak bihurtu dira posta elektronikoa eta posta zerrendak erabiltzen dituzten gizarte mugimenduak: talde ekologistak, genero berdintasunaren aldeko taldeak, altermundializazioaren aldeko taldeak, elkarteak, sindikatuak, gaztetxeak, kapitalismoaren aurkako taldeak, anarkistak, eta abar luze bat.

Gehienek Mailman izena duen posta zerrenda kudeatzailea erabiltzen dute. Batzuek, posta zerrenda zifratuak erabiltzen dituzte (adibidez Sympa programaren bitartez). Guztiak software librea dira, edonork Internetetik jaitsi eta askatasun osoz erabil ditzakeelarik.

Txatak ere tradizio nahiko du gizarte mugimendu bat baino gehiagotan, posta elektronikoak ez bezala, presentziazko asanbladetan bezala era zuzenean hitz egiteko aukera ematen baitu txat bidezko komunikazioak. Indymedia Euskal Herriak adibidez, bere sorreratik IRC txat kanal bat dauka.

Euskal Irrati libre bat baino gehiagotan ere (Tas-Tas, Arraio, etab.) txat bidezko komunikazioa erabiltzen dute noizbehinka. Ez hori bakarrik, irrati libre gehienek, uhin hertziarrak erabiltzeaz gain Internet bitartez ere (streaming teknika erabiliz) beraien saioak mundu osora zabaltzen dituzte: Koska, Irola, Hala bedi, Garraxi, Txapa, Txolarre, Gure irratia, Zintzilik, etab. Horretarako, Icecast bezalako streaming zerbitzari libreak erabiltzen dituzte.

Aipatutako Indymedia proiektua, aitzindari izan zen gizarte mugimenduen ahotsa indartzeko teknologia berrien aldeko apustu berritzailea egin zuenean. 1999. urtean, Seattlen, Mundu Merkataritzaren Erakundearen aurkako protestak ikustarazteko, hedabide independenteen lehen gunea sortu zen eta ordutik hona, 200 gune sortu dira mundu osoan zehar. Webgune hauek albisteak era kronologikoan erakusten zituzten, gaur egun hain ezagunak bihurtu diren blogak sustatuz. Indymedia Euskal Herriak, adibidez, MIR software librea erabiltzen du, baina gizarte mugimenduetan ohikoak dira blogak sortzeko beste programa batzuk ere: WordPress, Drupal, Joomla!, etab.

Ikus daitekeenez, tresna teknopolitiko asko dago, baina gehienek erabilera bat baino gehiago izan dezakete. Ez da horrela NetStrike edo Internet bidezko manifestazioak burutzeko erabil daitezkeen softwareen kasuan.

Oso mota desberdinetako programatxo hauek, sarearen bitartez protesta bat egiteko aukera ematen dute, jende andanak aukeratutako webgune edo webguneak gainez egitea lortuz. Manifestazio fisikoek leku publikoak (kaleak) hartzen dituzten bezala, manifestazio birtualek webgune publikoak hartzen dituzte. Protesta modu hau Italian hasi zen lehenengoz baina Euskal Herrian ere izan da NetStrike bat baino gehiago.

Gaur egun

Azken urteotan teknologiaren bitartez politika egiteko erabili diren teknologia batzuk errepasatu ditugu. Gaur egun, BBS eta Newsgroup taldeak kenduta, aipatutako tresna horiek guztiak oraindik ere erabili egiten dira. Guztiak. Baina, hala ere, denborak aurrera egin ahala, joerak aldatzen joan dira eta tresna batzuk gutxiago erabiltzen diren bitartean, beste batzuk gero eta gehiago erabiltzen dira.

Gaur egun, jarduera politikoan (bai gizarte mugimenduenean eta baita alderdi politikoenean ere), Web 2.0 izenarekin ezagutzen diren webguneak asko erabiltzen dira: blogak, wikiak, albiste, argazki eta bideo partekatzaileak, etab. Webgune sozialak deitzen direnak, inoiz baino zabalduago daude gaur egun eta datozen urteotan ere joera mantenduko dela dirudi.

Software librea den Crabgrass bidezko sare sozial politiko bat ere badago, baina badirudi webgune sozialek biltzen dituzten komunitateetan, gai politikoen inguruan talde zehaztuak egon beharrean, proposatzen diren ekimen desberdinen inguruan, gero eta gehiago, bildu eta koordinatzen diren jende multzo heterogeneoak daudela.

Atzean enpresak dituzten Facebook, Twitter eta antzeko sare sozial jeneraletan, ohikoa da jendeak bere lagun eta ezagunei oso gai desberdinen inguruko proposamenak egitea, eta, ondoren, ekimen baten inguruan jendea biltzea eta lanean hastea ere. Hitzaldi bat, manifestazio bat, truke azoka bat edo beste edozer gauza izan daiteke.

Ezaguna da adibidez, iaz, munduan zehar barreiaturik dauden kolonbiarrek, Facebooki esker munduko ehun hiri baino gehiagotan antolatu zituzten manifestazio bateratuak. Ezagunak dira baita ere, 2004. urtean, Madrileko “Martxoaren 13a” delakoaren ondoren, madrildarrek telefono mugikorren bitartez antolatu zituzten protestak. Azken finean, telefono mugikorretako agendan gordetzen ditugun lagun eta ezagunen kontaktuek, sare sozial bat eratzen dute…

Etorkizuna

Etorkizunean zehatz-mehatz zer gertatuko den asmatzea ezinezkoa da, baina egungo joerak ikusita, badirudi gaika banatzen diren posta zerrendetako eta webgunetako komunitateak bigarren maila batetan geratzen joango direla eta politika kontuak sare sozial heterogeneoetan gero eta gehiago jorratuko direla, beste gai askorekin batera: aisia, kultura, hezkuntza, etab.

Horren adibide dira azken aste eta hilabeteetan Internet bitartez burutzen ari diren gero eta sinadura bilketa ugariagoak (SoftwareLibreaNahiDugu.org, PuntuEus.org) edo XMailer software librearen bitartez europar parlamentariei bidali berri zaizkien miloi erdi e-mailak. Ekimen hauek guztiak sare sozial jeneralak erabili dituzte aditzera emateko.

Horri, aktibista batzuek telefono mugikorrentzako sortu duten CryptoSMS programa librea (SMS bitartez informazio zifratua bidaltzeko tresna bat da) gehitzen baldin badiogu, teknologiaren erabilera politikoa gero eta erabilerrazagoa izango dela eta gero eta zabalduagoa egongo dela ere ondoriozta daiteke.

Beraz, argi dago sare sozialen bitartez gauzatzen diren bat-bateko ekimen politikoak gero eta ugariagoak direla. Etorkizunean ekimen teknopolitikoak are ugariagoak izango direla dirudi.

Argitaraketa: Artikulu hau GARA egunkariko GAUR8 larunbateko gehigarrirako prestatu nuen eta 2009ko maiatzaren 8an argitaratu zen.

Zuzenketa (2010/04/14): Artikulu honetan dioenaren arabera ETAk jada ez du PGP erabiltzen, baizik eta TrueCrypt.

/ Etiketatua: crabgrass, cryptosms, eta, gara, gaur8, gnupg, mailman, mir, netstrike, sare sozialak, sympa, xmailer

Sare sozialen hedapena

2009(e)ko urtarrilak 7 23:04 / / Txopi

Aurten euskaldunok sare sozialak gogoz erabiltzen hasi gara
Irudi originala

Teknologiari dagokionez, bukatzear dagoen 2008. urte honetan, azken urteetan bezala, hamaika gauza gertatu dira. Alor guztietan izan dira aurrerapenak eta hobekuntzak, bai medikuntzari dagokionez, bai garraioei dagokionez, bai industriari dagokionez, bai hedabideei dagokionez, bai aisiari dagokionez, eta abar. Gure gizartean teknologiak gero eta pisu handiagoa du eta etengabe egiten diren hobekuntzak gure bizitzako hainbat eta hainbat arlotan islatzen dira.

Orokorrean, hala ere, esan dezakegu 2008an ez dela sorpresa handirik izan, aurretik zetozen joerek jarraipena izan bait dute. Energia berriztagarriekin lotutako produktuek adibidez gora egin dute: eguzki-panelak jarri dituzte Araban, haize-errotak Nafarroan, itxasoko olatuetatik energia ateratzen duten plantak Bizkaian, auto eta autobus ekologikoagoak Euskal Herri osoan, etab.

Aisialdia eta diseinua

Telefono mugikorren, MP3en eta antzeko gailuen kopurua ez da asko hasi 2008an, oso handia bait da jada, baina erabiltzen ditugun gailuetan eboluzioak aurrera egin du: SMS multimediak, bideo deiak, e-mailak, argazkiak, GPS geolokalizaioa, MP3 eta MP4 funtzionalitateak, iPod-ak, iPhoneak, eta abar. 2008. urtean zehar, euskaldunon poltsikoetan gero eta gailu boteretsuagoak heldu dira eta argi dago aisiarako gero eta zuzenduagoak daudela. Aisia aipatu dugunez, arlo honetan, PC-rako jokoez aparte, joko-makinak (Play Station (PSP), Xbox eta Wii, adibidez) inoiz baino etxe gehiagotara heldu direla ere esan beharra daukagu.

Ezaugarri estetikoei gero eta gehiago begiratzen diogu

Urte honetan izandako eraldaketak errepasatuz, ordenagailu eta antzeko gailu guzti hauetan aldaketa bi nabarmenduko nituzke: alde batetik, aisiarako joera; eta bestetik, funtzionalitateaz gain, diseinuak eta itxurak duen gero eta garrantzi handiagoa. Hau da, ordenagailu eramangarri bat edo telefono eramangarri bat erostera goazenean, dituen zaugarri teknikoez gain, ezaugarri estetikoei gero eta gehiago begiratzen diogula.

Autoen iragarkietan, esaterako, MP3 entzuteko aukera duela beste edozein ezaugarriren gainetik nabarmentzen dute batzutan. Edo Apple enpresako iPhone desiratuak duen estilismoa, eskaintzen dizkigun funtzionalitatearen eta prezioaren gainetik jartzen dugu. Aurretik zetorren joera hau etengabe indartzen joan da 2008. urtean eta baliteke datorren urtean teknologiaren modak jantzien modak adina indar izatea ia.

Sare sozialak

Euskal herritarren artean tendentziaren bat nabarmentzekotan, urte honetan Interneteko sare sozialek izan duten hedapena nabarmendu behar da

Baina euskal herritarren artean tendentziaren bat nabarmentzekotan, urte honetan Interneteko sare sozialek izan duten hedapena nabarmendu behar da. Webgune gehienak lehendik sortu baziren ere, aurten, erabilera inoiz baino gehiago hazi da. Euskal hiztunek, Web 2.0 aroan sailkatzen diren webgune erabilterraz piloa daukate eskura (blogak, wikiak, fotologak, etab.), baina webgune horietako batzuk erabiltzaileen arteko harremanei eta jardunari ematen diote garrantzirik handiena. Hala, sare sozial digitalak sustatzen dituzte.

Wikipedia adibidez, horren adibide bat izan daiteke. Izan ere, Interneten existitzen diren miloika wikietatik, horrek baitu komunitaterik handiena: erabiltzaileek edukiak sortu eta eguneratzen dituzte, baina beraien arteak koordunatuz, zirriborroak prestatuz, beharrak aztertuz, lehentasunak ezarriz, eztabaidak eginez, bozketak eginez, finantzaketa diru-iturriak bilatuz, erabiltzaileen artean mezuak bidaliz, eta abar. Askotariko parte-hartze mailak badaude ere, guztiok ezagutzen dugun Interneteko entziklopediak sare sozial gero eta handiago horri esker egiten du aurrera.

Zabaldu.com webguneak, adibidez, abatarrak dauzka (erabiltzaile bakoitzari esleitutako argazkia), eta albisteak euskaraz zabaltzeko webgune horren sare sozialeko partaideen elkarreragiteak karma kopurua igo edo jaitsi egiten du (horrek erabiltzaileak komunitatean duen onezpen-maila aldatzen du). Era horretan, komunitateak, hau da, erabiltzaile sareak, karmari esker, albisterik onenak aukeratzea lortzen du.

Gizakiok animali sozialak gara eta gure helburuak komunitate baten barruan garatzen ditugu

Ikus daitekeenez, webguneak gero eta errazagoak dira erabiltzen (gero eta ezagutza tekniko txikiagoarekin emaitza gero eta ikusgarriagoak lor daitezke), baina teknologia aurrera doa eta aurrerapenak ez dira hor gelditzen.

Aristotelek esan zuen bezala, “gizakiok animali sozialak gara eta gure helburuak komunitate baten barruan garatzen ditugu”. Agian horregatik, teknologiak aukera ematen digun heinean, Internet ere inoiz baino era sozialagoan erabili dugu aurten euskal herritarrok. Eta posibleena da joera hau 2009an ere oso indartsu jarraitzea.
Interneteko sare sozialei buruzko hausnarketa hauek egiteko, euskal herritarron artean puri-purian dauden beste webgune batzuk aipatzea ezinbestekoa da. tagzania.com, euskaltube.com, bildu.net, txioka.net, galdetu.com, argazkiak.org eta erabiltzaileen artean sare sozialak lantzea ahalbidetzen duten euskal webgunetaz ezezik, helburu nagusia sare soziala bera duten webguneez ere ari naiz. Eremu horretan sailkatu daitezke, facebook.com, myspace.com, tuenti.com, hi5.com, linkedin.com eta abar. LinkedIn webguneak, adibidez, norbere curriculum-a argitaratzeko aukera ematen du eta lagunen bidez era guztietako profesionalekin harremanetan jartzea ahalbidetzen du.

Sare honen helburua, beraz, ez da eduki baiogarririk edo interesgarririk sortzea; erabiltzaileen arteko harremana bera garatzea baizik. MySpace webgunean berriz, Euskal Herriko musika talde gehienak aurkituko ditugu, behin baino gehiagotan tresna horri esker lortzen bait dute kontzertuak lotzea.

Facebookeko euskal komunitatea

Gure lagunek Facebooken egiten dutenaren jarraipena egin dezakegu

Facebook webgunearen helburua azaltzea zaila da, helburu zehatzik ez duela edo mila helburu dituela esan bait daiteke. Aurten Facebookeko euskal komunitateak euskarara itzuli duen webgune honetan, jendeak bere izena eta nahi dituen datu pertsonalak igotzen ditu eta gero bertan dauden bere lagun eta ezagunak kontaktu bezala gehitzen ditu (bi aldeak ados egonez gero). Era horretan, erabiltzaile guztien arteko sare erraldoi bat sortzen da eta zure lagunekin hamaika modutan komunikatzeko aukera daukagu.

Mezuak bidaliz, konektatuta badago txat bitartez hitz eginez, bere horman idatziz, eta abar. Hori gutxi balitz, gure ezagunek Facebooken egiten dutenaren jarraipena egin dezakegu: argazki bat igotzen dutenean, beste norbaitek igotako argazki baten barruan gure laguna etiketatzen dutenean eta abar. Zure lagun baten urtebetetzea denean ere Facebook-ek ohartarazi egiten gaitu. Hala, gure kontaktu guztiekin harremanetan egoten laguntzen digu. Tuenti, Hi5, Facebook eta antzeko tresnen bitartez, ikasle garaiko lagunak eta lankide ohiak aurkitu daitezke, baita atzerrian dauden lagunekin harremana izan ere, Facebook bitartez zuk egiten duzuna eta beraiek egiten dutena nolabait jarrai baitaiteke tresna horiei esker.

Gai eta helburu zehatzei buruzko taldeak ere sor daitezke (irrati saio baten jarraitzaileak, gai batetan interesa dutenak…), bideoak eta estekak elkar trukatu, ekitaldi fisikoetarako gonbidapenak luzatu (manifestazio bat, euskararen aldeko ekitaldi bat…), eta beste gauza asko eta asko. Aurten, euskal herritarrok sare sozialak gogoz erabiltzen hasi gara eta horrela jarraituko dugula dirudi.

Hamabi hilabete barru ikusiko dugu aipatu ditugun teknologiaren tendentziek nola egin duten aurrera…

Irudia: Artikulu honetan agertzen den irudia Blender izeneko 3D tresna aske batekin prestatu dut. Zuk ere antzeko irudirik sortu nahi izanez gero, nik sortutako iturri-fitxategia berrerabil dezakezu:

sare sozialen mundua.tar.gz (900 KB)

Argitaraketa: Artikulu hau GARA egunkariko GAUR8 larunbateko gehigarrirako prestatu dut eta 2008ko abenduaren 27an argitaratu da.

/ Etiketatua: 3D, blender, energia berriztagarriak, facebook, internet, sare sozialak, web 2.0, wikipedia, zabaldu

Tag Archives: Sare Sozialak

Sare sozialen sukarra Sestaon

Sare sozialen sukarra Donostian